Pracownik do 26. roku życia – zerowy PIT, czyli ulga dla młodych

Wejście na rynek pracy to dla wielu młodych ludzi moment pełen wyzwań, ale i ogromnych możliwości finansowych. W Polsce od kilku lat funkcjonuje mechanizm, który znacząco ułatwia start w dorosłe, niezależne życie. Mowa o innowacyjnym rozwiązaniu, jakim jest ulga dla młodych, znana powszechnie w przestrzeni publicznej jako zerowy PIT. Zgodnie z założeniami ustawodawcy, każdy pracownik do 26. roku życia, który spełnia określone w przepisach kryteria, może liczyć na to, że jego wynagrodzenie netto będzie zauważalnie wyższe niż w przypadku starszych kolegów zatrudnionych na dokładnie tym samym stanowisku i za tę samą stawkę brutto.

Zwolnienia z podatku dochodowego dla tej specyficznej grupy wiekowej mają na celu zachęcenie do podejmowania legalnego zatrudnienia, walkę z szarą strefą, a także zatrzymanie młodych, obiecujących talentów w kraju. 

Czym jest zerowy PIT do 26. roku życia?

Zerowy PIT, czyli po prostu ulga dla młodych, to specjalne i niezwykle korzystne zwolnienie podatkowe, które zostało wprowadzone do polskiego systemu prawno-podatkowego w celu wsparcia osób wkraczających na rynek pracy. Oznacza to całkowite zwolnienie z podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT) dla przychodów osiąganych przez osoby do 26 lat. Głównym założeniem przepisów jest to, że pracownik do 26. roku życia nie płaci podatku dochodowego od swoich bieżących zarobków, o ile jego roczny przychód w danym roku kalendarzowym nie przekroczy ściśle określonego progu. Odgórny limit ulgi dla młodych to dokładnie 85 528 zł rocznie.

Dzięki zastosowaniu tego mechanizmu wynagrodzenie netto, czyli kwota wypłacana bezpośrednio „na rękę” na konto bankowe pracownika, jest odczuwalnie wyższa. Ulga podatkowa w ramach ulgi dla młodych działa zazwyczaj z mocy prawa i w sposób automatyczny w większości standardowych przypadków. Oznacza to, że pracodawca, pełniący funkcję płatnika, od samego początku zatrudnienia nie pobiera zaliczki na podatek dochodowy, co od razu powiększa comiesięczne wypłaty.

Warto podkreślić, że zerowy pit dla młodych obowiązuje niezależnie od faktu, czy pracownik do 26. roku życia posiada aktywny status studenta, czy też nie jest nigdzie zapisany na zajęcia edukacyjne. Ważny jest tutaj wyłącznie jego wiek oraz to, jaka dokładnie umowa stanowi podstawę nawiązanego zatrudnienia i generuje dany przychód. Mechanizm ten dotyczy zarówno pełnych etatów, jak i prac dorywczych, co daje ogromną elastyczność na początku kariery.

Najważniejsze informacje dla pracodawcy (zatrudniającego)

Z perspektywy funkcjonowania firmy lub przedsiębiorstwa, zatrudnienie młodego dorosłego wiąże się z jasno określonymi obowiązkami kadrowo-płacowymi, ale i pewnymi obustronnymi korzyściami. Każdy, kto daje pracę osobie w młodym wieku musi doskonale wiedzieć, jak prawidłowo i zgodnie z prawem naliczać wynagrodzenia, aby nie narazić się na sankcje ze strony urzędu skarbowego.

W momencie, gdy w strukturach firmy pojawia się nowy pracownik do 26. roku życia, pracodawca (dział kadr i płac) domyślnie stosuje owe zwolnienie z podatku. Przekłada się to na to, że od jego podstawowej pensji nie są w ogóle odprowadzane zaliczki na podatek do urzędu.

Musimy jednak pamiętać, że brak podatku wcale nie oznacza braku jakichkolwiek innych potrąceń ustawowych z pensji. O ile podatek dochodowy wynosi okrągłe zero, o tyle zatrudniający nadal jest bezwzględnie zobowiązany prawidłowo naliczać i terminowo odprowadzać składki na ubezpieczenia społeczne (składki ZUS) oraz obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne, oczywiście o ile dana umowa nakłada taki obowiązek.

• Jeśli pracownik do 26. roku życia jest zatrudniony na podstawie klasycznej umowy o pracę, bezwzględnie podlega on pełnym ubezpieczeniom (emerytalnym, rentowym, chorobowym, wypadkowym). Z punktu widzenia kosztów pracodawcy, tzw. „brutto” pozostaje bez zmian.
  
• Z kolei w sytuacji, gdy podpisywana jest elastyczna umowa zlecenia z osobą uczącą się (studentem do 26. roku życia), sytuacja wygląda zgoła inaczej – tu pojawiają się realne oszczędności dla firmy, ponieważ taka umowa najczęściej nie jest oskładkowana.

Ponadto, pracodawca (ale i owy pracownik) musi uważnie i stale monitorować narastający roczny limit 85 528 zł. Jeżeli pracownik do 26. roku życia generuje bardzo wysokie dochody u jednego zatrudniciela i zbliża się do tego progu, dział płac musi być gotowy na moment powrotu do standardowego poboru zaliczek na podatek dochodowy.

Kogo obejmuje ulga dla młodych?

Zwolnienie z podatku dochodowego celowo kierowane jest do bardzo specyficznej, ale szerokiej grupy młodych podatników w Polsce. Ulga dla młodych obejmuje wszystkie osoby fizyczne, które jeszcze nie ukończyły 26. roku życia – włącznie z dniem ich urodzin. Z tej niezwykle opłacalnej preferencji korzystają młode osoby uzyskujące opodatkowane do tej pory przychody pochodzące między innymi z:

• tradycyjnego stosunku pracy (umowa o pracę),
• stosunku służbowego (np. praca w służbach mundurowych),
• spółdzielczego stosunku pracy,
• pracy nakładczej,
• a także z niezwykle popularnych w tej grupie wiekowej umów zlecenia.

Należy z pełną stanowczością i bardzo wyraźnie zaznaczyć, że aby bez przeszkód skorzystać z ulgi dla młodych, pracownik do 26. roku życia nie musi spełniać absolutnie żadnych dodatkowych kryteriów o charakterze socjalnym, majątkowym czy edukacyjnym. Oznacza to, że niezależnie od tego, czy młoda osoba studiuje dziennie, zaocznie, wieczorowo, w szkole policealnej, czy też dawno zakończyła już swoją formalną edukację – ma ona pełne, gwarantowane ustawą prawo do tego zwolnienia.

Kluczowe w całym procesie jest jednak źródło generowanych przychodów. Umowa o pracę, zapewniająca największą stabilność oraz elastyczna umowa zlecenia to bez wątpienia najczęstsze formy zatrudnienia, w których przychody objęte ulgą dla młodych są definitywnie wolne od podatku. Oczywiście aż do momentu osiągnięcia ustawowego rocznego limitu kwotowego. Warto dodać, że ulga ta dotyczy również obcokrajowców legalnie zatrudnionych w Polsce, pod warunkiem że podlegają oni w naszym kraju nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu (tzw. rezydencja podatkowa).

Przekroczenie limitu przychodów

Ustawodawca przewidział, że zwolnienie obowiązuje tylko do określonej kwoty. Limit ten wynosi dokładnie 85 528 zł w skali roku podatkowego. Co się dzieje w sytuacji, gdy pracownik do 26. roku życia osiągnie przychód wyższy niż ten próg? Przekroczenie limitu przychodów nie oznacza utraty prawa do ulgi dla kwoty poniżej limitu.

Nadwyżka ponad kwotę 85 528 zł podlega opodatkowaniu na zasadach ogólnych, czyli według obowiązującej skali podatkowej. Od tego momentu pracodawca ma obowiązek zacząć potrącać zaliczki na podatek dochodowy od kolejnych wypłat. Warto tu wspomnieć, że po przekroczeniu limitu można wciąż wykorzystać kwotę wolną od podatku (wynoszącą obecnie 30 000 zł), co w praktyce oznacza, że podatek pojawi się dopiero przy zarobkach rzędu ponad 115 tys. zł rocznie.

Jakie przychody nie są wliczane do limitu?

Chociaż wprowadzony przez rząd zerowy PIT jest rozwiązaniem stosunkowo szerokim i powszechnym, istnieją w przepisach pewne istotne wyłączenia, o których należy głośno mówić, aby uniknąć przykrych niespodzianek. Ulga dla młodych nie obejmuje absolutnie wszystkich rodzajów zarobków, jakie może generować ta grupa.

Przede wszystkim, do limitu rocznego zwolnienia nie wlicza się tych przychodów, które z samej swojej zasady (według odrębnych przepisów ustawy o PIT) podlegają opodatkowaniu zryczałtowanym podatkiem dochodowym, a także przychodów, które są już wolne od podatku na podstawie zupełnie innych, niezależnych przepisów prawa.

• Niezwykle ważną informacją, szczególnie dla młodych grafików, programistów czy copywriterów działających jako freelancerzy, jest to, że popularna umowa o dzieło nie jest w żaden sposób objęta ulgą dla młodych. Wynagrodzenia z tego tytułu zawsze będą opodatkowane.
• Podobnie, jeśli obrotny pracownik do 26. roku życia decyduje się na niezależność i prowadzi własną działalność gospodarczą (firma jednoosobowa), przychody z tej działalności nie korzystają z tego konkretnego zwolnienia z podatku do 26. roku życia. Mogą one podlegać innym preferencjom (np. Mały ZUS), ale nie zerowemu PIT-owi.
• Co więcej, opisywane zwolnienie z zasady nie obowiązuje również w przypadku wypłacanych przez państwo zasiłków chorobowych czy zasiłków macierzyńskich, a także alimentów.

Zawsze trzeba mieć z tyłu głowy konieczność wykluczenia z tego koszyka korzyści między innymi zysków czerpanych z przeniesienia praw autorskich, dochodów z działalności rolniczej, zysków kapitałowych na giełdzie czy wspomnianych już umów o dzieło.

Zakończenie zwolnienia z podatku dla młodych

Każdy przywilej kiedyś się kończy. Przepisy podatkowe są w tej kwestii precyzyjne – zakończenie zwolnienia z podatku dla młodych następuje dokładnie z dniem ich 26-tych urodzin.

Jeśli pracownik obchodzi urodziny w połowie miesiąca, to wypłata wynagrodzenia, która nastąpi po dniu jego urodzin, nie będzie już w całości objęta ulgą. Przychody uzyskane (czyli faktycznie wypłacone) do dnia urodzin włącznie są zwolnione z podatku, natomiast te wypłacone po ukończeniu 26 roku życia – już podlegają opodatkowaniu na zasadach ogólnych.

Dla wielu młodych osób miesiąc, w którym podatnik kończy 26 lat, jest pierwszym, kiedy zauważają odczuwalny spadek kwoty netto na swoim koncie bankowym przy zachowaniu tego samego wynagrodzenia brutto.

Rezygnacja z ulgi dla młodych

Mimo że brak potrąceń na podatek brzmi niezwykle atrakcyjnie, zdarzają się sytuacje, w których pracownik do 26. roku życia decyduje się na rezygnację z tego przywileju w trakcie trwania roku. Rezygnacja z ulgi dla młodych jest możliwa poprzez złożenie pracodawcy pisemnego oświadczenia o pobieraniu zaliczek na podatek dochodowy (tzw. wniosek o niestosowanie ulgi dla młodych).

Dlaczego młode osoby miałyby zrezygnować z wyższej bieżącej wypłaty? Najczęściej dzieje się tak w przypadku osób, które pracują na podstawie umowy z kilkoma pracodawcami jednocześnie i przewidują, że ich łącznie zarobki znacząco przekroczą dopuszczalny limit 85 528 zł. Gdyby żaden z pracodawców nie pobierał zaliczek, pracownik do 26. roku życia musiałby w rocznym zeznaniu PIT dopłacić jednorazowo dużą sumę podatku od powstałej nadwyżki. Pobieranie zaliczek w trakcie roku przez jednego z pracodawców chroni przed taką bolesną dopłatą.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

Jakie koszty ponosi pracodawca zatrudniając osobę do 26 roku życia?

Zatrudniając osobę do 26. roku życia na umowę o pracę, pracodawca ponosi dokładnie takie same koszty zatrudnienia (tzw. duże brutto), jak w przypadku starszego pracownika na danym stanowisku. Zwolnienie z PIT dotyczy wyłącznie strony pracownika (co zwiększa jego bezpośrednie wynagrodzenie netto). Koszty pracodawcy mogą być niższe jedynie w sytuacji zatrudnienia ucznia lub studenta do 26. roku życia na umowę zlecenia, ponieważ w takiej sytuacji często nie opłaca się składek ZUS.

Czy pracodawca płaci ZUS za pracownika do 26 roku życia?

Zależy to od rodzaju podpisanej umowy i statusu edukacyjnego pracownika:

• Jeśli zawarta jest umowa o pracę, pracodawca ma obowiązek odprowadzać pełne składki społeczne (ubezpieczenia społeczne) oraz ubezpieczenie zdrowotne, niezależnie od tego, czy jest to pracownik do 26. roku życia, czy osoba starsza.
• Jeśli zawarta jest umowa zlecenia, a wykonawca ma status studenta i mniej niż 26 lat, umowa taka nie podlega składkom ZUS (zarówno po stronie pracownika, jak i pracodawcy).

Czy ulga dla młodych obejmuje również umowy inne niż umowa o pracę, np. umowę zlecenie, umowę o dzieło czy działalność gospodarczą?

Ulga dla młodych dotyczy przede wszystkim przychodów osiąganych ze stosunku pracy, pracy nakładczej, spółdzielczego stosunku pracy oraz z tytułu umowy zlecenia. Niestety, ulga dla młodych nie obejmuje przychodów z tytułu umowy o dzieło ani zysków jakie generuje własna działalność gospodarcza, niezależnie od wybranej formy opodatkowania.

Czy osoby do 26. roku życia muszą składać PIT?

To zależy od indywidualnej sytuacji. Jeśli pracownik do 26. roku życia w całym roku podatkowym osiągnął wyłącznie przychody zwolnione z podatku (czyli objęte ulgą dla młodych i nieprzekraczające limitu 85 528 zł) i nie ma innych dodatkowych dochodów, to teoretycznie nie ma obowiązku składania rocznego zeznania PIT. Jednak w praktyce wiele osób i tak składa pit dla młodych, aby móc rozliczyć inne dochody (np. z umowy o dzieło), uzyskać zwrot ewentualnie nadpłaconego podatku (jeśli pracodawca w pewnym okresie pobrał zaliczki) lub skorzystać z innych odliczeń podatkowych.